|
Θέμα: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Α’βάθμια Πρόγραμμα Σ.Ε.Π.Π.Ε. «Νερό, ζώ μ’αυτό – δεν ζω χωρίς αυτό» Εισήγηση: Γιούλη Βλαχάβα Κυρίες και κύριοι καλημέρα σας, Με τη σειρά μου θα ήθελα να σας καλωσορίσω και να ευχηθώ η σημερινή μας συνάντηση να είναι επoικοδομητική και να συμβάλλει ουσιαστικά στην σωστή εφαρμογή του πιλοτικού μας προγράμματος. Περιβαλλοντική εκπαίδευση – Στόχος Θα ήθελα ν’ αρχίσω από την περιβαλλοντική εκπαίδευση γενικά. Η αντιμετώπιση αλλά και η επίλυση των περιβαλλοντικών προγραμμάτων στηρίζεται διεθνώς στην επιστημονική έρευνα, στην περιβαλλοντική πολιτική, στη νομοθεσία, και στην ενημέρωση ευαισθητοποίηση του πολίτη. Η βάση όμως που στηρίζονται όλα τα παραπάνω είναι η περιβαλλοντική «Ηθική», που επιτυγχάνεται μέσα από την εκπαίδευση. Αυτός πρέπει να είναι ο στόχος της Π.Ε γιατί η Π.Ε είναι φιλοσοφία και στάση ζωής για ένα καλύτερο περιβάλλον στο μέλλον. Την Π.Ε δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε σαν ειδικό μάθημα ή προνόμιο κάποιων ειδικοτήτων, αφορά όλους μας και όλοι μας πρέπει να συμβάλλουμε για την εξέλιξή της. Π.Ε και Α’θμια Εκπαίδευση Σήμερα η Π.Ε αποτελεί θεσμό ενταγμένο σ’ όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Σύμφωνα με το νόμο 1892/90 (ΦΕΚ 101Α, 31/7/90) εντάσσεται και στο αναλυτικό πρόγραμμα του Δημοτικού Σχολείου. Είναι κοινή διαπίστωση όμως, ότι η Π.Ε δεν αντιμετωπίζεται ούτε ποιοτικά ούτε ποσοτικά σε ικανοποιητικό βαθμό στο δημοτικό σχολείο. Η εφαρμογή προγραμμάτων Π.Ε έγκειται στην πρωτοβουλία, στη διάθεση ή στην ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών, που επιλέγουν ένα πρόγραμμα απ’ αυτά που προτείνει το γραφείοτης περιφέρειάς τους και το εντάσσουν στις δραστηριότητες της τάξης τους. Μ’ αυτό το τρόπο δεν έχουμε μέχρι σήμερα σφαιρική αντιμετώπιση και ένταξη της Π.Ε στο Δημοτικό Σχολείο. Η Π.Ε στην Ελληνογερμανική Αγωγή. Στην Ελληνογερμανική Αγωγή ξεκινήσαμε τις «περιβαλλοντικές δραστηριότητες» το 1993, στην αρχή σαν πιλοτικό πρόγραμμα που στη συνέχεια επεκτάθηκε σ’ όλες τις τάξεις του δημοτικού σχολείου. Σήμερα εκπονούνται περίπου 25 περιβαλλοντικές δραστηριότητες σ’ όλες τις τάξεις και συμμετέχουν 32 δάσκαλοι. Για την Α’ και την Β’ Δημοτικού υπάρχουν εγχειρίδια περιβαλλοντικών δραστηριότητων για τον μαθητή τα οποία περιλαμβάνουν 7 δραστηριότητες το καθένα. Η διδασκαλία γίνεται στην τάξη ή στον ύπαιθρο σε επιλεγμένο χώρο ανάλογα με το χαρακτήρα του προγράμματος.Συνοδεύεται από μια άσκηση πεδίουπου περιλαμβάνει δράσεις σχετικές με το κάθε πρόγραμμα, όπως π.χ μέτρηση P.H του νερού, καθαρισμό μιας ακτής, πείραμα κ.α. Στην εξέλιξη του προγράμματος στην τάξη δίνεται πάντα έμφαση στην ενεργό συμμετοχή των παιδιών την προσωπική τους έκφραση και τις πρωτοβουλίες που θ‘ αναπτύξουν κατά τη διάρκεια του μαθήματος. Μ‘ αυτή την εμπειρία είχαμε τη χαρά να προτείνουμε στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο το πιλοτικό πρόγραμμα με τίτλο „Νερό ζω μ‘ αυτό, δε ζω χωρίς αυτό“στα πλαίσια του έργου:Σχολεία Εφαρμογής Πειραματικών Προγραμμάτων Εκπαίδευσης (Σ.Ε.Π.Π.Ε). Το πιλοτικό αυτό πρόγραμμα αποτελεί ένα καινοτόμο μοντέλο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με στοιχεία φυσικών επιστημών, και εφαρμογή στην Ε‘ και ΣΤ‘ Δημοτικού. Στόχος του προγράμματος είναι η εφαρμογή ενός ευέλικτου μοντέλου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στην Α‘θμια. Γιατί επιλέξαμε το θέμα „Νερό ζω μ‘αυτό, δε ζω χωρίς αυτό Το Νερό είναι βασικό στοιχείο της ζωής και όπως είπε ο Θαλής ο Μιλήσιος δομικό υλικό του κόσμου. Οχι μόνο ο άνθρωπος αλλά και όλα τα έμβια όντα δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς νερό. Αυτό το μήνυμα δίνει ο τίτλος „Νερό ζω μ‘ αυτό - δε ζω χωρίς αυτό“. Το νερό απ’ την αρχαιότητα λατρεύτηκε και θεοποιήθηκε. Μύθοι και ιστορίες γράφτηκαν γι’ αυτό. Συνδέθηκε με τις παραδόσεις και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Γι’ αυτό το λόγο από το νερό μπορεί να προκύψει μεγάλη ποικιλία θεμάτων και πληροφοριών, όπως υγρότοποι, παράκτια ζώνη, θαλάσσια απειλούμενα είδη, πόσιμο νερό κ.λ.π. Προσφέρεται επίσης για απλά πειράματα (ποιότητα πόσιμου νερού, PH νερού, σκληρότητα, θερμοκρασία κ.α). Η συγγραφή του εγχειριδίου του μαθητή για την Ε’ και ΣΤ’ δημοτικού στηρίχτηκε και στη στατιστική ανάλυση του ερωτηματολογίου της έρευνας γνωστικού υποβάθρου που τέθηκε στα σχολεία εφαρμογής (πέντε δημόσια σχολεία, και η Ελληνογερμανική Αγωγή). Τα κριτήρια της στατιστικής ανάλυσης ήταν: γνώσεις, ευαισθητοποίηση, γενικές πληροφορίες. Στις διαφάνεις που ακολουθούν βλέπετε τα συμπεράσματα της στατιστικής ανάλυσης.Α. Διαφάνεια στην ερώτηση: Το νερό βρίσκεται πάντα στην ίδια φυσική κατάσταση; 13 μαθητές – μαθήτριες απάντησαν ΝΑΙ και 115 μαθητές – μαθήτριες απάντησαν ΟΧΙ. Β. Διαφάνεια. Στην ερώτηση ξέρεις τι είναι γαλάζια σημαία; 95 μαθητές – μαθήτριες απάντησαν ΟΧΙ Γ. Διαφάνεια Σε απομακρυσμένα από τη θάλασσα σχολεία στην ερώτηση ξέρεις τι είναι γαλάζια σημαία 10 απάντησαν ΝΑΙ και 80 ΟΧΙ. Δ. Διαφάνεια. Στην ερώτηση ξέρεις τι είναι γαλάζια σημαία σε παραθαλάσσια σχολεία Στους 37 μαθητές οι 23 απάντησαν ΝΑΙ και οι 14 ΟΧΙ. Ε. Διαφάνεια. Στην ερώτηση για το πόσιμο νερό που αφορούσε τους μαθητές Ε’ και ΣΤ’ τάξεις: Τι είναι η Ε.Υ.Δ.Α.Π στα μεν σχολεία των Αθηνών 61 μαθητές απάντησαν ΝΑΙ ΞΕΡΩ και 10 απάντησαν ΔΕΝ ΞΕΡΩ. ΣΤ. Διαφάνεια. Τι είναι η Ε.Υ.Δ.Α.Π στην επαρχία Στους 35 μαθητές 5 απάντησαν ΝΑΙ ΞΕΡΩ και 30 ΔΕΝ ΞΕΡΩ
Ζ. Διαφάνεια. Στην ερώτηση 12 για την ΣΤ’ Δημοτικού: Ξέρεις τι είναι μαλακό και τι σκληρό νερό 10 απάντησαν ΞΕΡΩ και 116 ΔΕΝ ΞΕΡΩ. Η. Διαφάνεια. Στην ερώτηση τι είναι υγρότοπος; Στους 120 μαθητές 12 απάντησαν ΞΕΡΩ και 109 απάντησαν ΔΕΝ ΞΕΡΩ.
Θ. Διαφάνεια. Στην ερώτηση, δείκτη οικολογικής ευαισθητοποίησης: Που έχεις ακούσει ή δει μηνύματα για την προστασία των θαλασσών των λιμνών κ.λ.π Στους 140 μαθητές: 120 απάντησαν στην Τ V.73 απάντησαν στις εφημερίδες50 απάντησαν σε δημόσιους χώρους 50 απάντησαν σε τηλεκάρτες 70 απάντησαν στο δρόμο 75 απάντησαν σε περιοδικά και 12 άλλο. Αλλά κανείς δεν ανέφερε ότι έχει ακούσει μηνύματα περιβαλλοντικής προστασία στο σχολείο του. Για τους παραπάνω λόγους: Σκοπός του εγχειριδίου του μαθητή είναι:
Στοιχεία φυσικών επιστημών και προστασίας περιβάλλοντος που εντάσσονται στο πρόγραμμα της ύλης της Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού αντίστοιχα. Η διαθεματικότητα του προγράμματος δίνεται μέσα από το «μια σταγόνα γνώση». Ο δάσκαλος – α μπορεί να βρει πολλές πληροφορίες όχι μόνο σχετικά με τα οικοσυστήματα και τα είδη που απειλούνται αλλά και λαογραφία, ιστορία, λογοτεχνικά κείμενα, δράσεις περιβαλλοντικών οργανισμών ελληνικών και διεθνών που μπορεί να επιλέξει και να συζητήσει στην τάξη ανάλογα με τη συμμετοχή και το ενδιαφέρον των μαθητών. Η ενεργός συμμετοχή σε συλλογικές δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος επιτυγχάνεται μέσα από τις «δραστηριότητες». Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν πολλά και ποικίλα θέματα που στοχεύουν στην ομαδική εργασία, την καλλιτεχνική έκφραση τη συλλογική δράση και ενεργό συμμετοχή των παιδιών σε κοινωνικές δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, (‘Οπως π.χ καθαρισμός μιας ακτής γράμμα στην τοπική αυτοδιοίκηση, συνεργασία με άλλα παιδιά που συμμετέχουν στο πρόγραμμα μέσα απ’ το διαδίκτυο και λοιπά). Ασκήσεις πεδίου. Στις ασκήσει πεδίου που είναι 4 για την Ε’ και 4 για την ΣΤ’ επιτυγχάνεται η ομαδική εργασία, η ερευνητική διάθεση, η ανάπτυξη παρατηρητικότητας. Στις παρακάτω διαφάνειες βλέπετε την άσκηση πεδίου «μικροί εξερευνητές» που εφαρμόστηκε πιλοτικά πέρυσι στην Ε’ τάξη της Ελληνογερμανικής Αγωγής. Στην Α. Διαφάνεια βλέπετε την ομάδα της Ε’ τάξης σε παραλία της Βραυρώνας. Στη Β’ διαφάνεια η τάξη ενεργοποιείται. Στη Γ’ διαφάνεια έχουν χωριστεί τα παιδιά σε ομάδες και μετράνε το PΗ του νερού της θάλασσας. Στη Δ. Διαφάνεια η ομάδα συσκέφτεται και καταγράφει τις μετρήσεις. Στη Ε. Διαφάνεια οι ομάδες βγάζουν τα συμπεράσματά τους. Η παραπάνω εφαρμογή εξελίχτηκε και προτείνεται στο καινοτόμο μοντέλο Π.Ε του πιλοτικού προγράμματος. Τελειώνοντας θα ήθελα να πω, ότι η επιβράβευσή μου στο τέλος κάθε περιβαλλοντικής δραστηριότητας είναι η χαρά των μαθητών και να ευχηθώ να έχετε την ίδια χαρά και σεις στην εφαρμογή του πιλοτικού αυτού προγράμματος. Σας ευχαριστώ. |